The Insider (1999)

Árið 1995 gerði Michael Mann frábæra mynd sem kallaðist Heat með tveimur fremstu leikurum heims, þeim Al Pacino og Robert De Niro þar sem Pacino var lögga og De Niro var þjófur og var sú mynd um sálræna baráttu þessara tveggja manna við hvorn annan. The Insider er jafnvel betri og er hún frábær ádeila á tóbaksiðnaðinn og ábyrgðarlausa fréttaumfjöllun. Jeffrey Wigand (Russell Crowe) er háttsettur maður innan tóbaksiðnaðarins. Hann heldur að hann geti látið gott af sér leiða en þegar hann gerir athugasemdir við notkun á ákveðnu efni í tóbakinu er hann umsvifalaust rekinn og hótað öllu illu (þar með talið morði) ef að hann segir einhverjum eitthvað. Hann hefur samband við hinn róttæka fjölmiðlamann Lowell Bergman (Al Pacino) og samstarfsmenn hans á 60 mínútum Mike Wallace (Christopher Plummer) og Dan Hewitt (Philip Baker Hall). Þeir byrja þegar að kafa ofan í málið en á meðan er Jeffrey kærður fyrir samningsrof. Það er allt tekið frá honum, þar með talin sjúkratryggingin fyrir dóttur hans sem er astmasjúklingur. Á sama tíma hyggst hið illræmda tóbaksfyrirtæki fara í málaferli við 60 mínútur ef þeir gefa út eitthvað efni sem varðar Jeffrey. Lowell verður því að velja um það að bjarga sínum fréttamannsferli eða berjast og hjálpa Jeffrey. Þessi mynd er eins og John Grisham saga að mörgu leyti. Munurinn er sá að þetta er raunverulegt fólk þarna á ferð, allt með sína galla í staðinn fyrir yfirborðskenndu glanstýpurnar sem eru hjá Grisham. Myndin er löng en maður finnur samt ekkert fyrir því af því að Michael Mann lætur hlutina hreyfast áfram á eldingarhraða og skapar þar af leiðandi mjög raunverulegt andrúmsloft, svipað því sem maður getur ímyndað sér að sé hjá fréttamönnum. Kvikmyndataka Dante Spinetti er mjög áhrifamikil í þessu samhengi þar sem að myndin er oft tekin á handhelda myndavél. Handrit Eric Roths og Michael Manns er gífurlega kröftugt en gleymir samt ekki að sýna hina mannlegu eiginleika í öllum persónunum. Varðandi leikarana þá standa þeir sig allir frábærlega. Al Pacino hefur alltaf staðið undir mínum væntingum og gott betur og bregst ekki hér frekar en venjulega. Það gneistar af þessum stórkostlega leikara í þessu bitastæða hlutverki. Jafnvel betri er samt Russell Crowe sem er að verða einn af bestu leikurunum í bransanum. Hann var frábær í L.A. Confidential og er eiginlega betri hérna. Hann túlkar Jeffrey sem venjulegan mann sem lendir í hræðilegum kringumstæðum en reynir samt að gera hið rétta þrátt fyrir allt. Christopher Plummer er síðan stórfínn í hlutverki aðalfréttamannsins á 60 mínútum og á nokkrar dásamlegar senur sem krauma af kaldhæðni og hlýju. En það sem fær myndina samt sem áður til þess að virka endanlega er að maður fær að vita að þetta er byggt á sönnum atburðum. Frábær mynd.

The Insider er frábær mynd verð ég að segja. Myndin er vel skrifuð, frábærlega leikin, vel leikstýrð og allt það en hún er aðeins of hæg, það er það versta við hana. Á allan annan hátt fannst mér hún mjög góð þess og vegna fær hún 3 og 1/2 stjörnu!

Ég fór á þessa mynd í bíó og vissi eiginlega ekkert um hana. Núna er þetta orðin ein af uppáhalds myndunum mínum. þetta er ein best leikna mynd sem ég hef séð. Allt við þessa mynd er nánast fullkomið. Frábær myndataka sem er mjög óvenjuleg. Allar þessar "up-close" myndatökur voru flottar. Tókuð þið eftir því að það sást ekki einn maður í myndinni reykja sígarettu. Það er nú kannski ekki skrítið miðað við boðskapinn í myndinni.

Insider á alveg skilið allt það lof sem hún hefur fengið. Leikararnir standa sig alveg með stakri prýði... ég var víst að heyra það að Russel Crowe hafi verið tilnefndur til óskarsverðlauna fyrir sinn part, en síðan hætt við það vegna þess að hann lenti í slagsmálum á bar. Eins og allir góðir leikarar hafi ekki einhvern tímann lent í því? Kvikmyndatakan hefur líka fengið góða umsögn og tek ég heilshugar undir það, hún er á marga kanta og mjög frumleg. Aðalpunkturinn í frásögn minni vil ég samt að verði þessi: persónulega hef ég ekki gaman af pólitískum myndum og skil vanalega ekki baun í þeim, en þessi var sú besta sem ég hef séð. Það er einblínt með góðri áherslu á það sem skiptir máli og þræðinum er vel haldið, persónurnar eru vel uppbyggðar og eiga alla manns samúð. Þess vegna hefur myndin líka alveg tök á manni í spennuatriðum. Ég mæli með Insider fyrir alla þá sem hafa gaman af pólitískum, vel leiknum og góðum kvikmyndum (eða bara einhverju einu af þessu!).

Sannsöguleg kvikmynd sem greinir frá vandræðum bandaríska fréttaskýringarþáttarins 60 Minutes við að senda út viðtal við háttsettan vísindamann frá þriðja stærsta tóbaksfyrirtæki landsins, sem rekinn hafði verið úr starfi eftir að hafa bent yfirmönnum sínum á heilsuspillandi áhrif tóbaksins. Vísindamaðurinn sætir hinu mesta harðræði þegar fyrrum yfirmenn hans taka að gruna hann um að leka út viðkvæmum innanhússleyndarmálum og er meðal annars skorið á allar greiðslur til hans, um hann njósnað og honum hótað lífláti. Vegna hagsmunaárekstra við tóbaksfyrirtækið snúast yfirmenn sjónvarpsstöðvarinnar gegn því að sýna viðtalið og láta aðstandendur 60 Minutes um tíma undan þrýstingnum. Í stuttu máli: Frábær kvikmynd, frábært handrit og frábærir leikarar. Al Pacino og Russell Crowe eru báðir einstaklega sannfærandi í hlutverkum sínum og Christopher Plummer er hreint út sagt stórkostlegur sem Mike Wallace, fréttastjóri 60 Minutes. Michael Mann er svo sannarlega búinn að festa sig í sessi sem einn mikilvægasti kvikmyndagerðarmaður Bandaríkjanna um þessar mundir, en hann hefur nú sent frá sér hvert listaverkið á fætur öðru með nokkurra ára millibili, Manhunter árið 1986, The Last of the Mohicans árið 1992 og Heat árið 1995. Eini gallinn við The Insider var kvikmyndatakan, en hún dregur myndina því miður niður úr stjörnunum fjórum. Myndavélin er höfð á sífelldu iði til þess að gefa myndinni einhvers konar fréttamennskuyfirbragð, en slíkar sjóveikistökur eru sem betur fer fátíðar á fréttastöðvunum og þáttum á borð við 60 Minutes og missa því algjörlega marks í þessu tilfelli. Stöku sinnum geta slíkar tökur þó átt rétt á sér í kvikmyndum, en þegar um er að ræða hægar senur og rólegheitasamtöl, verða þær aðeins pirrandi. Ég efast auk þess stórlega um, að myndin hefði orðið langdregin, hefði verið vandað meira til myndatökunnar. Ítalinn Dante Spinotti, sem kvikmyndað hefur flestar kvikmyndir Manns með sóma, er auk þess óvenju upptekinn af því að stilla í sífellu fókusinn í þetta skiptið og slær þar landa sinn Mario Bava algjörlega út og er þá mikið sagt. Ég hef til þessa umborið misnotkunina á fókusinum í myndum Manns enda hæfilega fátíðar, en í þessu tilfelli fór hún langt yfir strikið. Þetta er engu að síður kvikmynd, sem er virkilega þess virði að sjá og jafnvel eignast.

Besta mynd þessa árs sem komið er. Þvílíkur leikur í einni mynd, það gustar af Pacino eins og alltaf og Plummer hefur ekki verið svona góður lengi. En senunni stelur nýgræðingurinn Russel Crowe sem ætlar að vinna hvern leiksigurinn eftir hverja mynd (endilega fylgist með þegar nýja myndin hans GLADIATOR sem verður eflaust ein af stóru myndunum þetta árið). Þessi mynd er allt, hún er mjög spennandi, vel skrifuð og maður fær þokkalega eitthvað fyrir þessar 650 krónur. Ég bendi eindregið fólki að sjá þessa og það er vonandi að þessi mynd hali sem flestum Óskarsverðlaunum til sín og gefi myndum eins og td. American Beauty langt nef. Klikkar ekki þessi!

Stórfenglegt og einstaklega vel uppbyggt meistaraverk frá leikstjóranum Michael Mann sem gerði hina óviðjafnanlegu HEAT árið 1995. "The Insider" var tilnefnd til sjö óskarsverðlauna fyrir árið 1999: sem besta kvikmynd ársins, fyrir leikstjórn, fyrir handrit byggt á áður útgefnu efni, kvikmyndatöku, kvikmyndaklippingu, hljóð og fyrir besta leik karla í aðalhlutverki (Russell Crowe, Gladiator - L.A. Confidential). Innherjinn eða The Insider er hvorttveggja í senn ádeila á tóbaksiðnaðinn bandaríska og þá ekki síst hinn ábyrgðarlausa fréttaflutning í Bandaríkjunum. Hér segir af Dr. Jeffrey Wigand (Crowe) sem rekinn er úr starfi sínu sem vísindamaður hjá Brown & Williamson, einu af stærstu tóbaksfyrirtækjum Bandaríkjanna, eftir að hafa reynt að benda yfirmönnum fyrirtækisins á hin heilsuspillandi áhrif tóbaksins. Hann sætir miklu harðræði frá fyrirtækinu eftir að þeim fer að gruna að hann muni jafnvel veita fjölmiðlum innanhússleyndarmál og upplýsingar sem gætu komið fyrirtækinu illa. Þeir skera á allar greiðslur til hans, hann fær líflátshótanir og það er njósnað um hann. Á svipuðum tíma fær fréttastjórnandi hjá hinum virta fréttaskýringaþætti CBS, 60 mínútur (60 minutes), Lowell Bergman (Pacino) sent vísindaleg gögn frá nafnlausum sendanda sem virðast veita innsýn í tóbaksheiminn. Sækist hann eftir aðstoð Jeffrey til að rýna í málið fyrir sig til að fjalla um í þættinum en sá sem sjá mun um fréttina er Mike Wallace (Plummer) sem er reyndasti starfsmaður þáttarins. Eftir miklar fortölur ákveður Jeffrey að tala við Bergman um hluta málsins. Skömmu seinna er Jeffrey ákærður fyrir samningsrof og allt er í framhaldi af honum tekið, húsið og sjúkratrygging hinnar astmasjúku dóttur hans. Þar með eru góð ráð dýr fyrir Jeffrey, sem er nú svo sannarlega á flæðiskeri staddur, og ákveður hann að lokum að tjá sig um málið í þættinum vitandi það að ekki verður aftur snúið, hvorki fyrir sig né fjölskyldu sína. Hann tekur ákvörðun um að leysa frá skjóðunni og um leið að hleypa öllu í bál og brand, og greina frá hinum nöpru staðreyndum um hinn ógeðfellda tóbaksmarkað og spillinguna sem þar þrífst. Minnir að mörgu leyti á stórmyndina "All the President´s Men" frá 1976, þar sem fjallað var um hvernig Watergate-hneykslið varð Richard Nixon, forseta Bandaríkjanna að lokum að falli, er hann sagði fyrstur manna af sér forsetaembættinu, vegna þáttar síns í hneykslinu. Óviðjafnanleg á öllum sviðum, meistaraleg leikstjórn Michael Mann er fagmannleg og stórkostleg og kemur honum endanlega í hóp bestu leikstjóranna í bransanum. Kvikmyndataka Dante Spinetti er afar góð og er gott dæmi um fagmannlega og um leið nýstárlega kvikmyndatöku. Handrit Eric Roth og Michael Mann er hreint afbragð og sýnir persónur myndarinnar á heilsteyptan hátt og sýnir fram á mannlega hluta málsins, það hefði hiklaust átt að hljóta óskarinn mun frekar en The Cider House Rules. Og síðast en ekki síst er það leikurinn í myndinni sem er með því besta frá árinu 1999. Óskarsverðlaunaleikarinn Russell Crowe vinnur leiksigur í hlutverki Jeffrey Wigand og sannar það endanlega að hann er meðal bestu leikaranna í bransanum, hann verðskuldaði óskarsverðlaunatilnefninguna svo sannarlega, en hann var verðlaunin loks fyrir aðalhlutverk sitt á skylmingaþrælnum Maximus í Gladiator árið eftir. Óskarsverðlaunaleikarinn Al Pacino er einnig stórfenglegur í hlutverki Lowell Bergman og vinnur þar enn einn leiksigurinn. Hann hefur allt frá því er hann lék í "The Godfather" sýnt það og sannað að hann er einstaklega hæfur leikari og er hann einn af mínum uppáhaldsleikurum. Hann er leikari sem sjaldan bregst og hann er einn af bestu leikurum samtímans. Og síðast en ekki síst er það Christopher Plummer sem er ógleymanlegur í hlutverki fréttamannsins fjölhæfa Mike Wallace. Hann er sláandi líkur honum og nær að túlka svipbrigði hans og takta á meðan hann er í viðtali. Takið bara eftir næsta þætti, þá vitiði hvað ég meina. Hann á dásamlegar senur sem Wallace sem einkennast af kaldhæni og ekki síst þeirri hlýju sem einkennir þennan fréttasnilling. Semsagt óumdeilanlegt meistaraverk sem á allt það besta skilið og mun í framtíðinni standa í fararbroddi pólitískra ádeilumynda tíunda áratugarins. Ég gef "The Insider" hiklaust fullt hús stjarna, þetta er mynd fyrir alla þá sem unna kvikmyndum með sannan og heilsteyptan boðskap sem er settur fram á hreint glæsilegan og óviðjafnanlegan hátt og sannar hiklaust að hún er í rauninni táknmynd hins góða sem sigrast loks á hinu illa og gerspillta

Fyrst þegar ég heyrði af þessari mynd hugsaði ég með mér: "Nei! Ekki ein önnur based-on-a-true-story sunnudags-drama!!!" Jafnvel leikarar eins og Al Pacino og Russell Crowe breyttu ekki þessari skoðun minni á myndinni í langan tíma þar til ég fór að sjá hversu frábæra dóma hún var að fá. Þetta voru engir smá dómar þannig að ég tók mig til og horfði loks á myndina. Ég sé ekki eftir því. The Insider er kannski ekki eins fullkomin og flestir vilja segja, það fannst mér a.m.k. ekki, en hún er mjög góð og betri en margar stórmyndir síðasta árs. Leikararnir, handritið, kvikmyndatakan - allt fullkomið. Eini gallinn var sá að undir lokin var myndin farin að vera fulllangdregin og finnst mér að Michael Mann hefði átt að þétta myndina aðeins í klippiklefanum, en annars var hún fullkomin.

Alveg hreint frábær dramamynd með sakamálaívafi sem segir frá Jeff (Russel Crowe) sem starfskrafti tóbaksframleiðslufyrirtækis þar til hann er einn daginn rekinn vegna þess að samviska hans leiddi hann í ógöngur. Jeff á konu og börn sem hann þarf að sjá fyrir og því setur þetta hann í mjög erfiða stöðu. Á sama tíma fær fréttamaður hjá 60 Minutes að nafni Lowel (Al Pacino) vísindaleg gögn frá nafnlausum sendanda sem virðast tengjast ákveðnu tóbaksfyrirtæki, en gögnin getur hann ekki túlkað hjálparlaust. Ekki gengur hnökralaust að fá aðstoð Jeffs en það kemur fljótt í ljós að hann veit hluti almenningur ætti að vita og tóbaksfyrirtækin gera hvað sem er til þess að þagga niður. Persónusköpunin í þessari mynd er með ólíkindum góð og það tekst frábærlega að setja áhorfendur í spor persóna sem þurfa að taka erfiðar ákvarðarnir og berjast hart fyrir því sem þeir trúa á. Fókusinn er alltaf á persónunum sjálfum og þó að vissulega fjalli myndin um mikilvæg þema eins og stórfyrirtæki sem víðsvitandi skaða fólk til þess að græða og tjáningarfrelsi lendir það allt í öðru sæti á eftir persónunum. Söguþráðurinn er byggður á raunverulegum atburðum en ýmsu hefur þó verið breytt og bætt við. Myndatakan er dálítið sérstök þar sem ákveðnir hlutar voru greinilega teknir upp án þrífóts og því hristist myndin svolítið til á köflum, en þetta er gert af góðri ástæðu þar sem myndin byggist í raun á samtölum en ekki hasaratriðum ásamt því að hún er í lengra lagi og með hefðbundinni myndtöku er hætta á að hún hefði virkað of róleg. Þrátt fyrir að vera rúmlega tveir og hálfur tími fann ég aldrei fyrir óþolmæði og myndin tapaði hvorki athygli né áhuga mínum í svo mikið sem eina sekúndu. Handritið er frábærlega skrifað og samtölin svo góð að maður hengur á hverju orði sem persónurnar segja. Leikstjórn Michael Mann (sem gerði síðast snilldina Heat) er fyrsta flokks og með þessari mynd kemst hann í annað sæti yfir mína uppáhalds leikstjóra (á eftir David Fincher). Mögnuð og áhrifarík mynd sem á ekki minna en fjórar stjörnur skilið.