American Psycho (2000)

Ég mæli eindregið með þessari frábæru mynd og einnig að fólk lesi bókina( helst áður en farið er á myndina). Myndin nær bókinni fullkomlega og Bale er fullkominn í hlutverki Patrick Bateman. Ástæðan fyrir því að myndin fékk R stimpil í BNA en ekki NC-17 eins og hún átti að fá upphaflega var vegna þess að trekant atriðið var tekið út þar sem Bandaríkjamenn vilja frekar banna nekt en ofbeldi. En sem betur fer fá Evrópubúar að sjá hana óklippta. Þetta er með betri myndum sem ég hef séð í langan tíma. Frábærir leikarar, svartur húmor, kaldhæðni, ofbeldi og ádeila á uppasamfélagið gerir þessa mynd frábæra. Ég mæli sterklega með því að fólk lesi bókina eftir Brett Easton Ellis áður en farið er á myndina til að finnast hún ennþá betri.

Snilld. Christian Bale er allgjör snillingur sem Patrick Bateman. Þetta er meistarastykki sem allir verða að vera búnir að sjá. Hún er líka þokkalega fyndinn, ég hef aldrei farið á svona fyndna hrollvekjumynd áður. Hefðu þeir gert myndina eins og hún var eftir bókinni þá hefði hún verið betri, en það hefði verið of langt gengið út af því að bókin er svo ógeðsleg. Ég skil ekki af hverju Christian Bale var ekki tilnefndur til Óskarsverðlauna sem besti karlleikari í aðalhlutverki miðað við frammistöðu hans í myndinni. En samt sem áður fær hún 4 stjörnur, pottþétt.

Ein af umtöluðustu og án vafa umdeildustu skáldsögum síðasta áratugar var hiklaust "American Psycho" sem skrifuð var af Bret Easton Ellis. Fólk af öllum stigum, stéttum og stöðu virtist setja sig upp á móti því ofbeldi sem í henni var að finna og hinn dökki stíll bókarinnar varð fólki mikið umtalsefni. En eins og bókin var umtöluð, þá hafa ekki margar skáldsagnapersónur fengið jafn mikla athygli og aðalpersóna bókarinnar, Patrick Bateman, sem sagður hefur verið Frankenstein vorra tíma. Í gegnum augu hans fengu lesendur að kynnast lífinu í úthverfunum - en um leið réttlætingu á einstaklega andfélagslegri hegðun hans. Nú hefur þessi skáldsaga verið kvikmynduð og nýtur myndin þess að nokkur tími leið frá útgáfu bókarinnar og þar til hafist var handa við gerð myndarinnar. Í henni eru þannig að finna ýmis sjónarmið sem komið hafa fram í millitíðinni, auk þess sem sagan hefur verið meitluð sem framast hefur verið unnt. Aðalsöguhetja "American Psycho" er verðbréfasalinn Patrick Bateman sem hefur dálæti á ofbeldi og hárfroðu. Hann er mikill Whitney Houston aðdáandi en hatar U2 af ástríðu. Hann lifir í heimi þar sem hann setur sér sínar eigin reglur og allt er falt fyrir rétta upphæð. Eftir margra ára forvinnu og ýmis vandræðI er þessi magnaða skáldsaga nú orðin að bíómynd og verður hún frumsýnd hér á landi innan skamms. Það er breski leikarinn Christian Bale sem fer með hlutverk verðbréfasalans Justin Bateman. Þess má geta að hann var valinn sérstaklega í aðalhlutverkið af sjálfum Brett Easton Ellis, höfundi bókarinnar. Hann þykir standa sig vel í aðalhlutverkinu og eru menn fegnir að hafa ekki sett Leonardo DiCaprio (Titanic) í aðalhlutverkið eins og til stóð. Meðal annarra leikara myndarinnar má nefna þau Chloe Sevigny (úr Boys Don´t Cry), Samönthu Mathis, Willem Dafoe, Jared Leto og Reese Witherspoon. Þetta er mjög góð kvikmynd sem gerir góðlátlegt grín að bandaríska uppasamfélaginu. Mér fannst hún afar skemmtileg og hvet alla til að skella sér á hana sem fyrst!!

Að skrifa stuttlega um American Psycho er ómögulegt svo að ég mun fara ítarlega í efnið og hvet ég þá sem ekki hafa séð myndina né lesið bókina til að hætta að lesa núna.Ég ásamt þremur vinum mínum sá þessa mynd, sem er kolsvört satríra en ekki hrollvekja, í gær. Það voru vægast sagt skiptar skoðanir á milli okkar; mér fannst hún frábær, einum fannst hún ágæt, öðrum frekar slæm og þeim síðasta leiðinleg og tilgangslaus. Ég er fullviss um það að fólk á eftir að elska þessa mynd eða hata hana og gagnrýnirnar sem við munum sjá um hana verða mjög mismunandi. Helsta deilumálið er uppbygging sögunnar, en enga hefðbundna uppbyggingu er að finna. Þessi mynd er karakter-stúdía sem inniheldur engan söguþráð; engan svokallaðan rauðan þráð sem hægt er að fylgja eftir. Þessi mynd er algjörlega laus við byrjun, miðju og enda. Hún er bara lína. Það sem félögum mínum fannst verst við myndina var einmitt þetta - það vantaði alla hefðbundna frásagnaraðferð sem hefur verið til staðar í nær öllum kvikmyndum sem gerðar hafa verið. Ég er ósammála því að þetta sé galli, þó að ég skilji vel að þeim finnist það. Mér finnst þetta frekar vera kostur, vegna þess að eins og söguþráðurinn er aðalpersónan, Patrick Bateman, stefnulaus og óútreiknanlegur. Ég hef lesið bókina sem myndin er byggð á og er einkunnin hér að ofan til komin vegna þess að mér finnst að Mary Harron og Guinevere Turner hafi komið "boðskap" sögunnar fullkomlega til skila á hvíta tjaldið. Myndin er eiginlega alveg eins og bókin og þess vegna hefur umbreyting bókarformsins yfir á kvikmyndaformið tekist algjörlega. En þar felst gallinn fyrir þá sem eru ekki viðbúnir öðruvísi frásagnarformi. Vinir mínir sögðu mér einnig það að ástæðan fyrir því að mér fannst myndin svo góð var sú að ég hafði lesið bókina áður. Aftur er ég ósammála, en ekki algjörlega. Ég viðurkenni það að með því að hafa lesið bókina var ég undirbúinn fyrir þessa skrítnu uppbyggingu sem myndin hafði, en í sjálfu sér var ekkert sem ég skildi betur í myndinni vegna þess að ég las bókina. Ég tel það fullvíst að ef þeir hefðu lesið bókina áður þá hefðu þeir gagnrýnt hana á sama hátt og þeir gagnrýndu myndina. Söguþráðurinn er í stuttu máli svona: Patrick Bateman er ungur, myndarlegur og ríkur uppi sem vinnur á Wall Street. Hann lifir innantómu og leiðinlegu lífi þar sem föt og andlitssápur skipta meira máli en manneskjur. Hann vinnur þar sem hann vinnur til þess að falla inn í hópinn, er á föstu með konu sem hann þolir ekki bara vegna þess að hún er falleg og rík og á vini sem metast um viðskiptaspjöld og borð á veitingahúsum. Það er ljóst frá byrjun að Patrick er dauðleiður á öllu þessu og honum er alveg sama um fólkið sem hann umgengst. Hann gerir það þó vegna þess að hann er hræddur við að verða skilinn útundan. Inni í honum hefur verið að byggjast upp spenna og reiði sem hann fær svo útrás fyrir á kvöldin þegar hann drepur róna og vændiskonur. Við byrjum á stað í myndinni þar sem hann er nú þegar byrjaður að drepa og við fylgjumst með þeim dögum þar sem hann verður sífellt geðveikari þangað til í lokin þar sem skemmtilegri og undarlegri spurningu er varpað upp: Er Patrick Bateman geðsjúkur morðingi eða er hann bara ömurlegur lúser sem ímyndar sér að hann sé geðsjúkur morðingi vegna lélegs sjálfstrausts? Hver veit? Við fáum vísbendingar á báða bóga en aldrei neina stóra, mikilvæga vísbendingu sem gerir það auðveldara fyrir okkur að taka afstöðu. Nei, við verðum að ákveða okkur sjálf og ákvörðunin sem við tökum segir líklegast meira um okkur sjálf en við höldum; Ef við ákveðum að þetta hafi allt verið ímyndun þá er það fínt, en við verðum líklegast fyrir einhverjum vonbrigðum – "Ha? Var þetta allt bara kjaftæði?" En viljum við þá frekar að Bateman hafi raunverulega verið morðingi? Viljum við þá að hann hafi framið þau voðaverk sem hann framdi? Viljum við þá að hann hafi virkilega drepið varnarlaust fólk? Þessar spurningar koma flatt upp á áhorfendur og minnir svolítið á lokaatriði og boðskap Natural Born Killers gerði. Við horfum á myndina og hugsum hvað þetta sé ógeðsleg og viðbjóðslegt en þegar okkur er sagt að þetta hafi bara verið ímyndun þá verðum við fyrir vonbrigðum og viljum virkilega að ógeðslegheitin hafi verið raunveruleg. Þið getið kallað þetta oftúlkanir eða hvað sem er en þetta sá ég út úr myndinni og finnst mér hún búa yfir meiri dýpt en flestir vilja, eða nenna, að leita eftir. Myndin er einnig frábærlega vel leikin. Christian Bale er ótrúlegur sem Patrick Bateman og þó enginn annar leikari fái jafn mikinn tíma og hann standa flestir sig vel. Þá man ég helst eftir Chloe Sevigny sem leikur eiginlega tilfinningakjarna myndarinnar (Bateman er, að eigin sögn, laus við allar tilfinningar) og svo Samantha Morton sem, í þeim fáu atriðum sem hún kemur fram í, túlkar það frábærlega hversu ömurlegt lífið fyrir þetta fólk var. Reese Witherspoon og Willem Dafoe eru einnig góð og Jared Leto á besta atriði myndarinnar. Eins og ég sagði áður þá verða skiptar skoðanir um þessa mynd en eitt er víst: Þessi mynd er frábærlega fyndin. Hún er raunverulega svört kómedía og var það oftar en einu sinni sem allir áhorfendurnir hlógu dátt að grimmum húmornum. Kvikmyndatakan og stíllinn er frábær og verð ég að lokum að hrósa Mary Harron fyrir að hafa haft það hugrekki að skrifa handrit eftir þessari erfiðu bók og svo fært það svona listilega vel á tjaldið þrátt fyrir mótmæli margra. This is not an exit...

Eftir að hafa heyrt dálítið um myndina og lesið gagnrýni var ég nokkuð sannfærður um að hér væri á ferðinni mynd sem mér ætti eftir að líka en sú var ekki raunin. Myndin er byggð á umdeildri skáldsögu Brett Easton Ellis um 27 ára moldríkan uppa sem vinnur á Wall Street og hefur það tómstundargaman að myrða fólk á hrottalegan hátt, oftar en ekki með tónlist Whitney Houston eða Phil Collins í gangi á meðan. Leikframmistöður eru flestar sterkar, Christian Bale kemur aðalpersónunni vel til skila og Chloe Sevigny er frábær að venju sem einkaritari hans. Sterkustu puntkar myndarinnar liggja í ótrúlega svörtum húmor sem ríkir í morðatriðunum og ýmis konar ádeilu á nútímasamfélagið sem kemur meðal annars fram í því hvernig aðalpersónan gengur út í öfgar til að líta vel út og í atriði þar sem nokkrir félagar metast um hver eigi flottasta nafnspjaldið. Aftur á móti fannst mér söguþráðurinn vera frekar óskýr ásamt því sem endirinn var dálítið tvíræður og gróf undan miklu sem á undan hafði farið. Ég á frekar erfitt með að mæla með þessari en þeir sem hafa áhuga á að kynnast lífi verulega geðsjúkrar persónu gætu gert vitlausari hluti en að kíkja á American Psycho.